خانه » بانک » تاریخچه پول ایرانی از داریوش تا نادرشاه

تاریخچه پول ایرانی از داریوش تا نادرشاه

ارزش پول در دوران‌های مختلف ما را بر آن می‌دارد تا درمورد تاریخچه پول درایران و اهمیت و اقتدار و ضعف آن دردوان‌های مختلف بپردازیم.                                                                                                            

به گزارش خبرنگار اقتصاد بانکی، تا آنجاکه اطلاع داریم، قدیمی ترین پول ایران به فرمان داریوش کبیر ضرب شده است. سکه داریوش کبیر از طلا بود و نویسندگان یونان آن رابه نام خود داریوش “دریکوس” نامیده‌اند. بافرمانروایی کوروش، اقتصاد ایران وارد حمله نوین و جانبی خود شد و تولید ناخالص ملی از رشد خوبی برخورداربود. تا فروپاشی حکومت ساسانیان، روند آن کم وبیش دست نخورده ماند. با فتح تولیدی، کشور ثروتمندی که مردمش به مبتکران سکه شهرت داشتند و با فتح بابل که یکی ازمحدود باراندازها و بازارهای کهن بین المللی بود، ایران از رود سند تا دریای مدیترانه به بزرگترین مرکز اقتصادی جهان بدل شد. پیداست که این گستره بزرگ داد و ستد با سه مرکزیت همدان، پاسارگاد و بابل درکنار این سه مرکزیت های بزرگ مانند اورشلیم و سارد، ناگزیر از برخورداری از شبکه های مالی بزرگی که بتواند جوابگوی آن همه تحریکی باشند که یک شبکه پدیدآمده بود. (شاید برای خوانندگان شگفت انگیز باشد که نظام بانکی آن زمان از ساختاری تقریبا مانندبانک های امروزی برخوردار بوده است).

قدیمی ترین بانک های شناخته شده در قلمرو ایران در زمان کوروش، به بانک اگیبی و پسران مشهور بود. بابنیان گذاری شاهنشاهی هخامنشی و جهان گشایی کوروش و برقراری آرامش وامنیت در آبادی ها و راه ها و آغاز رونق اقتصادی و عمرانی و همچین رونق نقش سکه، شبکه بانکداری نیز که از هزاره دوم پیش از میلاد در بین النهرین تا حدودی  شناخته شده بود وارد مرحله نوینی شد. در دوره های بعد علاوه بر سکه و طلا و نقره نیز ضرب شد .هخامشیان علاوهبر سکه ی طلا،سکه نقره هم داشتند واشکانیان بیشتر به ضرب سکه های می زند.

در زمان حکومت ساسانیان مسکوکات طلا به سبک سکه های رومی درآمد. این مسکوکات از ترکیب طلا، نقره و مس ضرب می‌شدند. در دوره ظهور اسلام مسکوکات طللا به اسم دینار که درقرآن نام دینار نیز آمده و نقره به اسم درهم و مس به اسم فلس در جریان بود.

واحد پول ایران بر مبنای “دینار”بناشد. دینار، واحد قدیمی پول روم  و بعد امپراتوری روم شرقی بود و “دیناریوس خوانده  می‌شد یک دیناریوس روم شرقی  برابر با یک سکه نقره بود که وزنش در مواقع مختلف فرق می کرد، این واحد پول بعد از فتح  اراضی روم شرقی به دست مسلمانان، ازطرف آن ها به عنوان نام واحد پول انتخاب و تبدیل شد و به دیناری که امروزه هم در کشورهای عربی از آن استفاده می شود، پس نتیجه می گیریم دینار هم ریشه  در اسلام و اعراب نداشته است. به همین ترتیب، سلطنت‌ها و حکومت‌های ایرانی هم از دینار استفاده می‌کردند. اما به تدریج، درنتیجه تورم  و بی ارزش شدن پول، احتیاج به واحدهای پولی بزرگتر پیش آمد. این واحدها همه نیز بر مبنای دینار بنا شده بودند.

در زمان سلطان محمود غزنوی دینار بود ولی اولین واحد پولی، سکه صد دینار “صنار”بود که به اسم محمودی نامیده می شد. درهمان زمان، شاهان سامانی ماورالنهر، سکه های نقره پنجاه دیناری ضرب کردند که شاهی نامیده می شد. در حقیقت، یک شاهی، نصف یک محمودی یا به عبارت دیگر، یک محمودی دو شاهی بود.تا زمان های طولانی سکه‌های نقره مورد استفاده، شاهی و محمودی بودند.

در دوره صفویه که همراه با رونق اقتصادی ایران بود، سکه‌هایی به اسم عباسی، دلاری، صدی، شاهی، محمودی و غیره وجود داشت. درباره عباسی و واحد  پول آن دوران یکی از ساحیان اروپایی در قرن هفتم  به نام تونوت می نویسد: “رواج عباسی بیش از سکه های دیگر است. از آن رو که آن پول “عباسی” به درستی بهترین  پول جهان به شمار می رود. وزن آن ها به اندازه صحیح و یکسان است که وقتی بخواهند مقدار زیادی از این پول را تادیه کنند در هر یک از دو کفه ترازو عباسی قرار داده و با هم قیاس می کنند و تنها موقعی  به آزمایش دقیق یک یک سکه ها می پردازند که اندک  تفاوتی درون آن ها دیده نشود.”

در اواسط دوره صفویه، به علت رابطه اسپانیا “پرتغال “با ایران، سکه های پرتغالی درایران رایج شد. این سکه ها”رئال “نام داشتند (که هنوز هم  واحد  پول بعضی از مستعمرات سابق پرتغال مثل برزیل  و بعضی  کشورهای اسلامی و متاسفانه ایران می باشد) این واحد پول، بر مبنای وزنش، مطابق ۱۱۷۵ دینار گرفته شد و در ایران  به  این اندازه خریداری می شد.

نادر شاه افشار پس از فتح هندوستان سکه های جدید به نام اشرفی و از نقره به نام نادری ضرب نمود. بعضی از این سکه ها در هندوستان و به مناسبت فتح آن کشور به دست نادر شاه ضرب شده بود و تا مدت ها سکه نادری درکل بلاد اسلامی رواج داشت.

ادامه دارد….

 

 

پیام بگذارید